ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ   -   ΣΤΟΧΟΙ    -    ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ    -   ΠΟΙΟΣ ΑΠΕΙΛΕΙ ΤΟ 5Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ    -    

 MONUMENTS AND THEIR SURROUNDINGS    -   «ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ ΤΣΑΛΟΠΟΥΛΟΥ» Λίγο πρίν το τέλος      -                       

ΤΟ ΤΖΑΜΙ ΠΟΥ ΗΤΑΝ ...ΤΕΚΕΣ-

επιστροφή στα "ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ"

 

5ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ

Τάξη Γ΄1+2

Σχολικό έτος 2004-05

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ενταγμένο στο διεθνές  θεματικό δίκτυο

        « Young Reporters for the Environment »

        (Νέοι Δημοσιογράφοι για το Περιβάλλον)

Τίτλος προγράμματος σε εθνικό επίπεδο:

Καταγράφουμε την αρχιτεκτονική κληρονομιά της πόλης μας και επαγρυπνούμε για την προστασία της

Τίτλος προγράμματος σε διεθνές επίπεδο:

Joint research on old buildings conservation & open spaces

(Σε συνεργασία με μαθητές του τουρκικού  γυμνασίου Cevre College της Κωνσταντινούπολης)

 

Συντονίστριες Καθηγήτριες: Λουκία Κορομπίλη & Miranda Kajargdiu 

ΑΡΧΗ ΣΕΛΙΔΑΣ

 

 

ΣΤΟΧΟΙ

*                     Να γνωρίσουν οι μαθητές την αρχιτεκτονική κληρονομιά της πόλης τους και τη νομοθεσία που αφορά στην προστασία της.

*                     Να αξιολογούν και αναγνωρίζουν βασικά αρχιτεκτονικά στοιχεία που χαρακτηρίζουν τα διατηρητέα μνημεία.

*                     Να διαμορφώσουν νέες στάσεις και συμπεριφορές ως προς την αρχιτεκτονική κληρονομιά μέσω της κατανόησης του ιστορικού και πολιτισμικού ρόλου της και της αναγνώρισης και αξιολόγησης των κινδύνων που την απειλούν.

*                     Να αποκτήσουν δεξιότητες ερμηνείας διαφόρων ειδών πηγών και αξιοποίησης του γνωστικού υλικού.

*                     Να αναλάβουν πρωτοβουλίες για την κινητοποίηση της τοπικής κοινωνίας και την ευαισθητοποίηση των εμπλεκόμενων φορέων για τη διάσωση και σωστή μελλοντική διαχείριση των αρχιτεκτονικών μνημείων.

*                     Να αποκτήσουν δεξιότητες που σχετίζονται με τη χρήση της αγγλικής, του διαδικτύου, τη δημοσιογραφία, τη φωτογραφία.

ΑΡΧΗ ΣΕΛΙΔΑΣ

 

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

*    Συνεργασία με την τοπική αυτοδιοίκηση, ΜΜΕ, την Ελληνική Εταιρεία για την προστασία της Φύσης, την Εφορεία Νεωτέρων Μνημείων, το συμβούλιο αρχιτεκτονικής κληρονομιάς της Ελληνικής Εταιρείας για την Προστασία του Περιβάλλοντος & της Πολιτιστικής Κληρονομιάς και  με ειδικούς επιστήμονες.

*    Παραγωγή ενημερωτικού υλικού & άρθρων και δημοσίευσή τους στον τύπο και στο διαδίκτυο.

*    Συμμετοχή στην έκθεση φωτογραφίας από τα 80 χρόνια λειτουργίας του 5ου Γυμνασίου Κατερίνης.

*    Συνεντεύξεις - Εργασία πεδίου και ξεναγήσεις σε αρχιτεκτονικά μνημεία της Κατερίνης.

*    Δημιουργία εφημερίδας τοίχου των Νέων Δημοσιογράφων για το Περιβάλλον στο σχολείο.

ΑΡΧΗ ΣΕΛΙΔΑΣ

 

ΠΟΙΟΣ ΑΠΕΙΛΕΙ ΤΟ 5ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ;

                                                                                      Ένα άρθρο των «Νέων Δημοσιογράφων για το

                                                                                         Περιβάλλον»  του 5ου Γυμνασίου Κατερίνης

        Eνώ η συγκίνηση από τα εγκαίνια της έκθεσης φωτογραφίας  από τα 80 χρόνια συνεχούς λειτουργίας του σχολείου μας δεν έχει ακόμη καταλαγιάσει. Ενώ οι μνήμες και οι εικόνες γενιών μαθητών που ξανάσμιξαν μετά από χρόνια στον ίδιο χώρο είναι ακόμη ζωντανές. Ενώ ο κόσμος καθημερινά την επισκέπτεται και θα την επισκέπτεται- αφού είναι μια διαρκής έκθεση φωτογραφίας- απειλητικά σύννεφα με μορφή δημοσιευμάτων, εξαγγελιών και φημών πολιορκούν το σχολείο μας:

       Απειλείται η συνέχεια της ιστορίας του γυμνασίου μας.

       Απειλείται η ακεραιότητα του αύλειου χώρου.

       Εμείς ως αποδέκτες της φιλοξενίας του και έχοντας συνείδηση της ιστορικής  του αξίας είμαστε εδώ για να το στηρίξουμε, με επιχειρήματα, με παρρησία , με επιμονή.

       Σήμερα  το 5ο Γυμνάσιο Κατερίνης (παλιό γυμνάσιο), ένα νεοκλασικό διατηρητέο κτίριο, έχει ανακαινιστεί από τη Διεύθυνση του σχολείου και αποτελεί κόσμημα για την πόλη μας. Κατά γενική ομολογία των επισκεπτών της έκθεσης, «ποτέ δεν ήταν τόσο ωραίο και φροντισμένο».Είναι ένα αξιόλογο αρχιτεκτονικό μνημείο, αλλά και ένα απόλυτα λειτουργικό εκπαιδευτήριο. Διαθέτει  κλειστό γυμναστήριο που χρησιμοποιείται και ως αίθουσα εκδηλώσεων, εργαστήριο φυσικών επιστημών, εργαστήριο πληροφορικής και αίθουσα οπτικο-ακουστικών μέσων. Σίγουρα δεν υστερεί των άλλων εκπαιδευτηρίων της πόλης, αλλά και εξυπηρετεί μια μεγάλη περιοχή του κέντρου. Τα  άλλα  δευτεροβάθμια σχολεία (εκτός του 4ου Γυμνασίου & Λυκείου) βρίσκονται στα όρια της πόλης. Η πρόταση του Δήμου να μεταφερθεί το 5ο Γυμνάσιο στο γκαράζ του Δήμου είναι μη ορθολογική γιατί δεν εξυπηρετεί χωροταξικά την περιοχή μας. Στην περιοχή του γκαράζ  είναι ήδη συγκεντρωμένα το 1ο Γυμνάσιο και Λύκειο,  το 2ο Γυμνάσιο, το 2ο  Ενιαίο Λύκειο και τα 1ο & 2ο ΤΕΕ! Με ποια κριτήρια θα προστεθεί ένα τρίτο γυμνάσιο σε απόσταση 100 μέτρων από τα άλλα δύο; Για ποιο λόγο να μεταφερθεί το 5ο Γυμνάσιο οπουδήποτε και να διακοπεί άδοξα μια ιστορία 80 χρόνων;

     Επανερχόμαστε λοιπόν στο αίτημα που έχει απευθύνει στη Δημοτική Επιτροπή Παιδείας  ο σύλλογος των καθηγητών του σχολείου μας, να ονομαστεί το 5ο Γυμνάσιο Κατερίνης «Γυμνάσιον Αικατερίνης» που ήταν η αρχική του ονομασία.  Φυσικά δεν πήραμε απάντηση και γι΄ αυτό επαναθέτουμε το αίτημα και ζητούμε και την υποστήριξη του Δ/ντη Β/θμιας καθώς και της  Νομαρχιακής  Επιτροπής Παιδείας, στην προσπάθειά μας να καταστήσουμε το σχολείο μας σημείο ιστορικής αναφοράς.

             Ένα άλλο θέμα είναι η ακεραιότητα του αύλειου  χώρου .

Στις 26 Νοεμβρίου  2004 δημοσιεύτηκε ένα άρθρο στην εφημερίδα «Ολύμπιο Βήμα» το οποίο αφορούσε στην απόφαση και εμμονή του δήμου να ανεγείρει πολιτιστικό κέντρο 7000τ.μ. στην αυλή του σχολείου μας, η οποία έχει κηρυχθεί εξ ολοκλήρου διατηρητέα μαζί  με το κτίριο.( ΥΠΠΟ/ΔΙΛΑΠ/Γ/3495/47336/16.10.91)

Η απόφαση αυτή έρχεται σε πλήρη αντίθεση προς τις αποφάσεις των ειδικών επιστημόνων. Είναι απόφαση κατά το Δήμο «προς χάριν του πολιτισμού», αλλά παραδόξως, ενάντια στην απόφαση του Υπουργείου Πολιτισμού! Είναι μια απόφαση που αγνοεί τις δεσμεύσεις της χώρας μας προς την Ευρωπαϊκή Ένωση από το 1975 (Χάρτης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την αρχιτεκτονική κληρονομιά άρθρα 1&7) Στο άρθρο 2 δηλώνεται ρητά ότι δεν προστατεύονται μόνον τα κτίρια αλλά και ο ευρύτερος περιβάλλων χώρος γιατί «έχει συνειδητοποιηθεί ότι εάν ο περιβάλλων χώρος καταπατηθεί, τότε και τα ίδια τα μνημεία χάνουν την αξία τους». Στο άρθρο 7 τονίζεται ότι «σε περιοχές όπου υπάρχουν παλιά κτίρια τα νέα κτίσματα οφείλουν να συνάδουν με τα παλιά ως προς τις διαστάσεις, τα μεγέθη, την κλίμακα και τα δομικά υλικά». Ένα «φουτουριστικό πολιτιστικό κέντρο» (βλ. εφημερίδα «Επτά» της 6/12/04) στην περιοχή που βρίσκεται το σχολείο μας θα ήταν εντελώς παράταιρο, πόσο μάλλον μέσα στην αυλή του σχολείου      

        Ένα άλλο ερώτημα που μας βασανίζει:

Είναι σωστό να οικοδομούνται οι ελάχιστοι ανοιχτοί δημόσιοι χώροι της πόλης; Σύμφωνα με στοιχεία του δήμου σε κάθε κάτοικο της πόλης μας  αντιστοιχούν 3,85 τ.μ. ανοικτών χώρων & χώρων πρασίνου. (Το ποσοστό αυτό έχει υπολογιστεί με βάση την απογραφή του 2001 επί 50737κατοίκων,ενώ ο πραγματικός πληθυσμός της Κατερίνης είναι πάνω από 65.000 κάτοικοι). Για να έχουμε μέτρο σύγκρισης,τα αντίστοιχα ποσοστά  για την Αθήνα είναι 2,55τ.μ., στο Παρίσι 8,54τ.μ., στο Λονδίνο 9τ.μ. και στη Βιέννη 20τ.μ. ανά κάτοικο!

Η οικοδόμηση του πολιτιστικού κέντρου στην αυλή του σχολείου μας σημαίνει ►μεγαλύτερη κυκλοφοριακή συμφόρηση,

αύξηση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στο ήδη βεβαρυμένο κέντρο της πόλης και απώλεια του μοναδικού στην περιοχή  χώρου παιχνιδιού για μας τα παιδιά.

    Ελπίζουμε ότι ο Δήμος θα επανεξετάσει την απόφασή του και θα επιλέξει κάποιον άλλο χώρο για το πολιτιστικό κέντρο - που σίγουρα χρειάζεται η πόλη μας-, ώστε να δώσει σε μας τα παιδιά ένα μάθημα σεβασμού στις αποφάσεις των ειδικών επιστημόνων του υπουργείου πολιτισμού και στις δεσμεύσεις της χώρας μας (ως μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης) που αφορούν στην προστασία της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς και των ελεύθερων χώρων και χώρων πρασίνου.

Από τα εγκαίνια της έκθεσης φωτογραφίας.

Μέλη της Ομάδας Περιβαλλοντικής Εκ/σης με το Δήμαρχο και το Δ/ντή του Γυμνασίου (φωτο αριστερά) & τον Υπεύθυνο Περ/κής Εκπ/σης (δεξιά)

ΑΡΧΗ ΣΕΛΙΔΑΣ

 

Monuments and their Surroundings

The schoolyard surrounding the 5th Gymnasium, a neoclassical scheduled building, is threatened!

 

“ …For many years, only major monuments were protected and restored and then without reference to their surroundings. More recently it was realized that, if the surroundings are impaired, even those monuments can lose much of their character.” (The European Charter of the Architectural Heritage, Amsterdam, October 1975, principle 1.)

 

It has already  been 30 years since the Committee of Ministers of the Council of Europe  adopted the above charter. The Greek Ministry of Culture, consistent to their commitments, have characterized the building of the 5th Gymnasium  as an important historical monument of great architectural value to be preserved along with its surrounding schoolyard. However, drafts of a “futuristic five-storey building” to be built in the schoolyard have recently appeared in the local press, regardless of the European charter stating that “ the existing context, proportions, forms, sizes and scales must be fully respected and traditional materials should be used”.  The monument is threatened by its legal “warden”, the Municipality of Katerini! The mayor, the instigator of this plan, turned a deaf ear to the young reporters’ appeals.

The YRE of the 5th Gymnasium, aware of the historical importance of this landmark of their town, took action without delay. They organized a photo exhibition from the 80 years of operation of the 5th Gymnasium as a secondary school. Members of the YRE team informed the visitors to the exhibition and the MM present, on the legal status of the building and the surrounding schoolyard. An informative leaflet on the history of the site as a whole and its importance and relevance to the history of the town of Katerini itself, was also prepared and given out to all visitors. The article        “ Who is the 5th gymnasium threatened by?”, written by YRE members, appeared in the local press, and along with the very successful event of the photo exhibition, caused public debate and chain reactions in the local community.

Our next step was  to send to the nationwide newspaper “ELEYTHEROTYPIA” a reply article supported by formal documents, in which we protested for the partial presentation of the case of our schoolyard by their reporter.

A full file of the case was also sent to the Ministry of Culture and   the Council of Architectural Heritage of the NGO “Elliniki Etairia”.

We are determined to protect the place that has offered its warm hospitality to  students for 80 years and is one of the few left open spaces in Katerini. We do hope that the Municipality will reconsider or will be made to cancel their plans. Amen!

 

ΑΡΧΗ ΣΕΛΙΔΑΣ

 

«Αρχοντικό Τσαλόπουλου»

Λίγο πριν το ΤΕΛΟΣ ;

Πλαίσιο κειμένου: Το αρχοντικό Τσαλόπουλου την προηγούμενη 10ετία                   ►
Πλαίσιο κειμένου: Οι Νέοι Δημοσιογράφοι για το Περιβάλλον του 5ου Γυμνασίου μαθαίνουν την ιστορία του, ψηλαφίζουν τις πληγές του, συνειδητοποιούν την αρχιτεκτονική και πολιτιστική του αξία, ερευνούν το σημερινό νομικό καθεστώς  του μνημείου & τη νομοθεσία που αφορά στην προστασία της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς, και θέτουν τους αρμόδιους και μη προ των ευθυνών τους.
                     Η συντονίστρια του προγράμματος
                     Λ. Κορομπίλη, καθηγήτρια αγγλικής.
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Νομικό καθεστώς  και αρχιτεκτονική του κτιρίου

Το αρχοντικό Τσαλόπουλου είναι χαρακτηρισμένο από το Υπουργείο Πολιτισμού ως έργο τέχνης με την Υ.Α. ΓΔΠΑ/ΥΑΠΑ/ΔΙΛΑΠ/Γ/54900/2288/4-7-79 (ΦΕΚ 750/Β/6-9-79). Με αποφάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου Κατερίνης (αρ.262/85) και της Νομαρχίας Πιερίας (Τ.Π. 124/30-12-85) ορίσθηκε ο χώρος του διατηρητέου ως «χώρος πρασίνου» και η χρήση του κτιρίου ως «πολιτιστικό κέντρο». Το κτίριο ύστερα από απαλλοτρίωση περιήλθε στο Δήμο Κατερίνης ο οποίος ανέθεσε σε μελετητική ομάδα την εκπόνηση της μελέτης αποκατάστασης και επανάχρησης ως χώρου πολιτιστικών δραστηριοτήτων και Δημοτικής Πινακοθήκης (1999).

Το κτίριο βρίσκεται στη συμβολή των οδών Ι. Δραγούμη και 25ης Μαρτίου. Είναι διώροφο με ημιυπόγειο και πυργοειδή απόληξη στη στέγη. Κτίστηκε το 1908, υπό την επίβλεψη Έλληνα μηχανικού, σύμφωνα με τα σχέδια του  αρχιτέκτονα Max Rubens, ο οποίος ανήκε «στη σχολή του εκλεκτικισμού» και αποτελεί τυπικό δείγμα αυτής της αρχιτεκτονικής τάσης.  

Ιστορικά στοιχεία

Οι αρχικοί ιδιοκτήτες του ήταν ο Δημήτριος Τσαλόπουλος από το Λιτόχωρο, δικηγόρος και γερουσιαστής ( ο θεσμός του βουλευτή δεν υπήρχε τότε), και η Αναστασία Κυργιάνη από το χωριό Άγιος Δημήτριος, κόρη πλούσιας οικογένειας με μεγάλη ακίνητη περιουσία. Το ζευγάρι είχε τρεις κόρες, τη Μαρία, Ναυσικά και Αμφιτρίτη και ένα γιο, τον Ιωάννη.

Η επιβλητική κατοικία είχε δεσπόζουσα θέση στο κέντρο της Κατερίνης, που τότε ήταν ένα μικρό χωριό με λιγοστούς Έλληνες και Τούρκους κατοίκους. Περιβάλλονταν από ανθόκηπο, ενώ το υπόλοιπο οικόπεδο, συνολικής επιφάνειας 5000τ.μ., ήταν περιβόλι με οπωροφόρα δέντρα. Στον ίδιο χώρο υπήρχε υπόστεγο και στάβλος γιατί η οικογένεια χρησιμοποιούσε άμαξα για τις μετακινήσεις της. Σήμερα το οικόπεδο που απέμεινε είναι 600 τ.μ.

Το υπερυψωμένο ισόγειο περιλάμβανε ένα καθιστικό, δυο δωμάτια και κουζίνα που είχε πρόσβαση σε υπόγειο κελάρι. Στο ένα από τα δυο δωμάτια υπήρχε περίτεχνο τζάκι, γύρω από το οποίο δειπνούσε η οικογένεια. Στο άλλο δωμάτιο υπήρχε βιβλιοθήκη φορτωμένη με νομικά κυρίως βιβλία. Ο πρώτος όροφος περιλάμβανε σαλόνι, λουτρό και τρία υπνοδωμάτια, ένα από τα οποία χρησιμοποιούνταν ως ξενώνας και ονομάζονταν το «κόκκινο δωμάτιο» από το χρώμα των κουρτινών και της ταπετσαρίας. Στη στέγη υπήρχε σοφίτα που αρχικά χρησιμοποιήθηκε ως ξενώνας και κατόπιν ως αποθήκη. Το σπίτι ήταν διακοσμημένο με πολύτιμα αντικείμενα, έπιπλα και πολυελαίους, που ανταποκρίνονταν στην υψηλή οικονομική και κοινωνική θέση της οικογένειας.

Ο Δημήτριος Τσαλόπουλος ήταν στην επιτροπή που παρέδωσε την Κατερίνη στον Ελληνικό στρατό κατά την απελευθέρωση της πόλης από τον τουρκικό ζυγό το 1912. Κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου (1948-49), το ισόγειο του σπιτιού επιτάχθηκε από τον Εθνικό στρατό και χρησιμοποιήθηκε ως αρχηγείο των στρατιωτικών μονάδων που καταδίωκαν τους αντάρτες της περιοχής.

Αργότερα η οικογένεια έφυγε από την Κατερίνη και στο σπίτι έμενε η οικονόμος μέχρι το θάνατό της το 1980.

Το κτίριο σήμερα…

 


 

Πλαίσιο κειμένου: Μέλη της ομάδας μας κάνουν αυτοψία ( ή  μήπως νεκροψία;)

 


 

Το αρχοντικό «Τσαλόπουλου» χαρακτηρίστηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού ως έργο τέχνης , αλλά πολύ φοβόμαστε ότι σε λίγο θα θυμίζει αφηρημένη τέχνη!!!

Το κτίριο σήμερα βρίσκεται σε άθλια κατάσταση και μέρα με τη μέρα χειροτερεύει.

Ο αυλόγυρος είναι υπό κατάρρευση. Το προστατευτικό του πλαίσιο, που τοποθέτησε ο Δήμος, καλύπτει και το πεζοδρόμιο, με συνέπεια να κινδυνεύουν οι πεζοί από τα διερχόμενα αυτοκίνητα. Τα πατζούρια είναι σπασμένα και τα παράθυρα χάσκουν ανοικτά στο έλεος των καιρικών συνθηκών και των απρόσκλητων επισκεπτών.  Το εσωτερικό έχει λεηλατηθεί, ενώ το διακοσμούν άπειρα και «πανέμορφα…» graffiti. Tα ιστορικής σημασίας διακοσμητικά στοιχεία έχουν σχεδόν καταστραφεί. Έργο τέχνης!

Πλαίσιο κειμένου: ΝΟΜΟΣ ΥΠ’ΑΡΙΘ.3028
Περί προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς.    ►
ΦΕΚ 28-6-2002, αρ.φυλ. 153,τευχος 1ο.

 

 

 

 

 


 

Τι κάνει ο «κύριος και νομέας» του μνημείου (ο Δήμος) και υπεύθυνος κατά την ελληνική και κοινοτική νομοθεσία για τη συντήρησή του; 

Κάνει ασκήσεις επί χάρτου, μαθαίνουμε, δηλαδή μεγαλεπήβολα σχέδια και μελέτες για ανέγερση «φουτουριστικού πολυχώρου πολιτισμού» στη διατηρητέα αυλή του σχολείου μας. Μα, κ. Δήμαρχε, σώστε πρώτα τον πολιτισμό που μας κληροδότησαν οι πρόγονοί μας και μετά δημιουργείστε το δικό σας πολιτισμό!

 

Πληροφόρηση και Εκπαίδευση

Πλαίσιο κειμένου: ΝΟΜΟΣ 2039, ΦΕΚ 61/13-4-92
Κύρωση της σύμβασης για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς.                    
                   ►

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Οι συμβαλλόμενοι (κατά το νόμο) οφείλουν να ενημερώσουν την κοινή γνώμη για την αξία της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς και να προωθήσουν πολιτική πληροφόρησης με σκοπό να αφυπνίσουν την ευαισθησία του κοινού και να καταστήσουν εμφανή την ενότητα της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Δε γνωρίζουμε αν ανήκουμε στους «συμβαλλόμενους», αλλά εμείς οι μαθητές κάνουμε το χρέος μας, ΕΣΕΙΣ;

Απευθυνόμαστε

  1. Στο Δήμο Κατερίνης, υπεύθυνο για τη συντήρηση του αρχοντικού να αναλάβει και να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του, πριν είναι πολύ αργά.
  2. Στη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Πιερίας, να αναλάβει το μέρος της ευθύνης που της αναλογεί.
  3. Στην αρχαιολόγο της 9ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων και προϊσταμένη του τοπικού παραρτήματος κ. Ε. Μαρκή να παρέμβει με το επιστημονικό της κύρος.
  4. Στα ΜΜΕ της πόλης μας, να προβάλουν την αρχιτεκτονική κληρονομιά της πόλης μας και να συμβάλουν στη διάσωσή της. ( Έχουμε πολλά τέτοια κτίρια στην Κατερίνη; )
  5. Στο Σύλλογο Αρχιτεκτόνων & Πολιτικών Μηχανικών, που εξ επαγγέλματος οφείλουν να αναγνωρίζουν την αξία της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς.
  6. Στους ευαίσθητους και ενεργούς πολίτες αυτής της πόλης. Δε μπορεί, θα υπάρχουν…..

ΑΡΧΗ ΣΕΛΙΔΑΣ

 

ΤΟ "ΤΖΑΜΙ" ΠΟΥ ΗΤΑΝ ...ΤΕΚΕΣ

Το μοναδικό μουσουλμανικό μνημείο που   διασώθηκε στην Κατερίνη.

Η Ομάδα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης του 5ου Γυμνασίου κατά το τρέχον σχολικό έτος ασχολείται με την καταγραφή της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς της πόλης και αγωνίζεται για τη διάσωσή της. Συμμετέχοντας στο εθνικό και διεθνές δίκτυο  «Νέοι Δημοσιογράφοι για το Περιβάλλον», χρησιμοποιεί τα εργαλεία και τις μεθόδους της δημοσιογραφικής έρευνας για να γνωρίσει  και  αναδείξει  τα αρχιτεκτονικά μνημεία της πόλης μας. Παρεμβαίνει με άρθρα της στον τοπικό τύπο, για  να συμβάλει  στην ευαισθητοποίηση των συμπολιτών μας σε θέματα αρχιτεκτονικής κληρονομιάς.

                      Ιστορικά στοιχεία

            Το “τζαμί” όπως όλοι το γνωρίζουμε τόσα χρόνια, είναι ό,τι απέμεινε από τον τεκέ, δηλαδή το μοναστηριακό συγκρότημα της μουσουλμανικής αίρεσης των μπεχτασήδων, μια αίρεση φιλελεύθερη χωρίς φανατισμό, που συμβίωνε αρμονικά  με τους ορθόδοξους χριστιανούς στην πόλη μας, από τότε που η περιοχή μας ήταν τσιφλίκι του Αλή Πασά των Ιωαννίνων.  Χτίστηκε πριν 200-230 χρόνια σε μια έκταση 300 περίπου στρεμμάτων, που εκτείνονταν από το πάρκο και προς το νοσοκομείο σε όλη την περιοχή του συνοικισμού των Καταφυγιωτών.  Περιελάμβανε την κατοικία του ηγουμένου (Μπαμπά), τα κελιά των απλών μοναχών, ξενώνες, κουζίνα και τραπεζαρία, όπου γίνονταν συνεστιάσεις με αφορμή γιορτές, όπως το μπαϊράμι ή το ραμαζάνι. Στην αυλή υπήρχε συντριβάνι και κιόσκι. Η έκταση του τεκέ αποζημιώθηκε για 100000 δρχ και οικοπεδοποιήθηκε προς χάριν των Καταφυγιωτών.

 

Οικία Χ.Μπεκτά. Ο φιλόξενος οικοδεσπότης μας απαντά πρόθυμα στις ερωτήσεις μας.

Η έδρα των μουσουλμάνων μπεχτασήδων (κάτι σαν Πατριαρχείο) ήταν στην Αλβανία, αλλά μετά την επικράτηση εκεί του Εμβέρ Χότζα, μεταφέρθηκε στο Κάϊρο. Μέχρι και το 1951 ο τεκές πρέπει να ήταν σε λειτουργία, όπως προκύπτει από δημοσίευμα της εφημερίδας «Μακεδονικός Αγών» (283/173, έτος 17ο , περίοδος Β’ , Κυριακή 15 Ιουλίου 1951,σ. 4.) με τίτλο : «Ο πατριάρχης των Αλβανών εις την πόλιν μας. Αποκηρύττουν το καθεστώς της πατρίδος των». Το δημοσίευμα ανακοινώνει τα εξής:

«Προερχόμενος εκ Καΐρου, όπου και η έδρα του αφίκετο εις την πόλιν μας ο απανταχού της γης διεσπαρμένων Αλβανών Βεχτασήδων Σεβ. Αχμέτ Σιρί –Δεδέ- Μπαμπά. Ο Σεβασμιώτατος είναι φιλοξενούμενος του Ηγουμένου του Τεκέ Κατερίνης Βελή Μπαμπά. (…) Ο Σεβ. επ ’ευκαιρία της εδώ αφίξεώς του επεσκέφθη και εχαιρέτησε τον κ.Νομάρχην και τον κ.Δήμαρχον, χθες δε ανεχώρησε προς επίσκεψιν και άλλων Αλβανικών Μοναστηρίων τα οποία ευρίσκονται εις Βόρ. Ελλάδα».

Νομικό καθεστώς και αρχιτεκτονική του μνημείου

            Σήμερα το κτίριο ακόμη  ανήκει στην άλλοτε  μουσουλμανική κοινότητα αλλά  τη διαχείρισή του την έχει ο Δήμος. Η συμβολή του κ. Μπεκτά στο να ευπρεπιστεί το μνημείο εσωτερικά και εξωτερικά και να διασώσει αναθήματα μας συγκίνησε. Με παππού κοινοτάρχη της Κατερίνης μέχρι το 1916 και  πατέρα μπεχτατσή αισθάνεται δεμένος με το μνημείο και επιθυμεί να κηρυχθεί διατηρητέο και να γίνει επισκέψιμο.

            Πρόκειται για ένα  πολυγωνικό κτίριο το οποίο στέφεται από βυζαντινό τρούλο. Στο εσωτερικό του υπάρχουν δυο μνήματα ηγουμένων (τουρμπέ), χάλκινα αναθήματα και ένα Κοράνιο,  ενώ τους τοίχους κοσμούν καλλιγραφικές επιγραφές στην αραβική γραφή.

  Στον περίβολο υπάρχει  κρήνη «η οποία όμως δεν είναι αυθεντική και αποτελεί ένα δείγμα κακής αναστήλωσης, μια παραποίηση της ιστορίας, αφού προέκυψε από αυθαίρετη συναρμολόγηση τμημάτων του παλαιού μνημείου», τονίζει ο ξεναγός μας , εκπαιδευτικός και αρχαιολόγος κ.Ν.Γραίκος. Ακριβώς πίσω από το κτίριο υπάρχουν ταφικές στήλες από μνήματα απλών μοναχών-μπεχτασήδων, διακοσμημένες με επιγραφές

 και με στοιχεία από το φυτικό βασίλειο.

            Ο εξωτερικός χώρος έχει διαμορφωθεί από το Δήμο σε παρκάκι και είναι επισκέψιμος.

Το εσωτερικό του μνημείου

 

Προτάσεις

Το κτίριο αυτό, είναι άμεσα συνδεδεμένο με την ιστορία της πόλης μας. Αφηγείται ένα κομμάτι από το  παρελθόν της που οφείλουμε να το διασώσουμε, κάνοντας ά μ ε σ α  συγκεκριμένα βήματα. Προτείνουμε λοιπόν:

- Να προβεί η Τοπική αυτοδιοίκηση στις απαραίτητες διαδικασίες για να κηρυχθεί διατηρητέο το μνημείο. 

-Να αποκατασταθούν οι ανιστόρητες επεμβάσεις στο κτίριο με βάση μελέτη της αρχαιολογικής υπηρεσίας.

- Να γίνει αναπαράσταση του μοναστηριακού συγκροτήματος (τεκέ) με βάση προφορικές μαρτυρίες και ιστορικά στοιχεία, και να αποτυπωθεί σε μακέτα ή με άλλο τρόπο, ώστε ο επισκέπτης να έχει οπτική ενημέρωση για το παρελθόν του τεκέ.

                                             Η ομάδα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

                                                    του 5ου Γυμνασίου Κατερίνης.

ΑΡΧΗ ΣΕΛΙΔΑΣ

επιστροφή στα "ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ"